Pou Hakanononga, de reus van het Paaseiland

Een eerste wetenschappelijke expeditie

Al voor de laatste oorlog trokken wetenschappers van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis samen met Franse collega's van het Musée de l'Homme in Parijs naar het Paaseiland om er de geschiedenis van deze verre uithoek in de Stille Zuidzee te bestuderen. Hun opgravingen brachten talrijke voorwerpen aan het licht die wetenschappers vandaag nog blijven intrigeren.

Indertijd was het eiland alleen met de boot te bereiken. Voor de heenreis stak het team van wal in Lorient (Bretagne), op een Frans schip, de Rigault de Genouilly, die na 22 weken varen aankwam in het verre Polynesië. De wetenschappers brachten 5 maanden door op het Paaseiland. Ze beschreven de ruïnes, luisterden naar de verhalen van de bevolking over het verleden en verkenden de verste uithoeken achter de talrijke vulkanen. Ze keerden terug aan boord van het Belgische opleidingsschip Mercator, dat nog steeds te bezoeken is in de haven van Oostende.

Behalve stapels eersterangsinformatie brachten de wetenschappers ook tal van voorwerpen mee. De meeste daarvan hadden ze gekregen van de bewoners zelf. De Chileense regering, waarvan het eiland afhangt, gaf België zelfs de toestemming om de standbeelden die het Paaseiland zo bekend maakten, mee te nemen.

Een 'raadselachtig' eiland

Het Paaseiland heeft iets mysterieus. Dat heeft het niet alleen te danken aan zijn geografische ligging en zijn bevolking maar ook aan de vreemde getuigen van zijn geschiedenis en originele cultuur.

Het Paaseiland is van vulkanische oorsprong. De oudste vulkaan is ongeveer 2,5 miljoen jaar oud, de jongste "slechts" 240.000 jaar! Nochtans hebben de eilandbewoners nooit lavastromen gezien. De eerste inwoners kwamen er pas aan rond 800 na Christus, toen Karel de Grote zich in onze contreien tot keizer liet kronen.

Voor deze pioniers, die duizend jaar geleden waarschijnlijk van de Markiezeneilanden kwamen gevaren in bootjes of op vlotten, was het wel een heel lange reis. Het Paaseiland is het meest afgelegen stukje land ter wereld; het ligt meer dan 3.000 km van de Chileense kust en 4.000 km van de Markiezeneilanden. De Europeanen hebben dit lapje grond pas 9 eeuwen later ontdekt, op Paasdag 1722, vandaar de naam van het eiland. Voor de Polynesiërs die er woonden heette het Te Pito o Te Henua of Rapa Nui. In 1774 verbleef de beroemde kapitein James Cook er enkele dagen. Hij was de eerste die het eiland met zijn reuzenbeelden beschreef. In de 19de eeuw trof de inwoners het ergste leed: sommigen werden weggevoerd als slaven naar Peru, anderen stierven aan de ziekten die de scheepvaarders er brachten: griep, mazelen, lepra,... Tegenwoordig is het Paaseiland een autonome provincie van Chili.