Echt of vals: het schilderijtje Maria Magdalena

De ploeg Van der Veken - Renders

J. Van der Veken werd in de eerste helft van de 20ste eeuw beschouwd als de belangrijkste restaurateur van oude meesters in België. Zijn kennis van hun technieken bezorgde hem een internationale bekendheid. In de jaren dertig maakte Van der Veken een kopie van ‘De Rechtvaardige Rechters’, het gestolen paneel uit het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck, dat wordt bewaard in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Minder gekend was dat hij met zijn vakkennis nieuwe schilderijen van oude meesters, kopieën en vervalsingen creëerde en actief was als kunsthandelaar.

Hij was bevriend met E. Renders, maar wie wie beïnvloedde en in welke mate is momenteel niet gekend. Gaf Renders de opdracht om nieuwe schilderijen te maken, doorgedreven restauraties uit te voeren? Of bood J. Van der Veken de gerestaureerde schilderijen aan? Een zaak is duidelijk: een van beiden, maar vermoedelijk allebei kenden ze meer dan genoeg van de Vlaamse schilderkunst om te beseffen dat vele zaken niet overeenstemden met de realiteit.

Maar vervalste kunstwerken bezitten eveneens een kronkelige geschiedenis. De vergeten kunstschilders, de Vlaamse Primitieven genoemd, kenden op het einde van de 19de een heropleving en een groeiende internationale populariteit. In 1939 werd een grootse Memlingtentoonstelling in Brugge georganiseerd, die vele Belgische en buitenlandse bezoekers aantrok. Voor de Tweede Wereldoorlog was de Rendersverzameling gekend als een van de voornaamste privé-verzamelingen van deze 15de-eeuwse meesters in België. Deze verzameling werd door de Belgische Staat voor het eerst openbaar tentoongesteld te Londen in 1927. E. Renders, actief als wisselagent en woonachtig te Brugge en te Brussel bouwde tijdens de jaren dertig eveneens een reputatie uit als kenner van 15de-eeuwse Vlaamse schilderkunst. Als verzamelaar kocht hij in 1939 de twee zijpanelen Annunciatie van H. Memling aan, kort na de tentoonstelling te Brugge en kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (momenteel bewaard in het Groeningemuseum te Brugge).