Onderzoeksproject P4S/251/B-DOCK (Onderzoeksactie P4S)
Het B-DOCK-project heeft tot doel de data-infrastructuur van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) te moderniseren en te harmoniseren, met de nadruk op de oceanografische databases die worden beheerd door het Belgisch Marien Data Centrum (BMDC). In overeenstemming met de ‘European Open Science Cloud’ (EOSC) en de’ Belgian Federal Open Science Cloud’ (FedOSC) ondersteunt B-DOCK de ontwikkeling van een FAIR-conform, domeinoverschrijdend data-ecosysteem om de langetermijnbewaring, vindbaarheid en hergebruik van de digitale wetenschappelijke collecties van het KBIN te waarborgen.
De eerste doelstelling is het ontwikkelen van een strategische roadmap voor gefedereerd databeheer binnen het KBIN. Voortbouwend op initiatieven zoals FedOSC en het DaVinci-project, en in samenwerking met interne belanghebbenden, zullen gedecentraliseerde systemen op elkaar afgestemd worden door middel van gemeenschappelijke standaarden en workflows. Er zijn drie use cases: de infrastructuur van BMDC, het DNA Labbook (ter ondersteuning van eDNA- en taxonomische workflows) en de wetenschappelijke publicatiedienst van KBIN. Deze voorbeelden zullen helpen bij het identificeren van integratietrajecten die de FAIR-conformiteit, interne coördinatie en interdisciplinair hergebruik verbeteren.
De tweede doelstelling is het implementeren van de belangrijkste elementen van de roadmap door middel van een volledige upgrade van de infrastructuur van BMDC. Dit omvat het moderniseren van de ‘Integrated Dynamic Oceanographic Database’ (IDOD) en het ‘Data Inventory and Tracking System’ (DITS) met behulp van geharmoniseerde schema’s, gecontroleerde vocabularies en AI-ondersteunde kwaliteitscontrole. De huidige infrastructuur van BMDC voldoet niet langer aan de behoeften op het gebied van gegevenstoegang, validatie en interoperabiliteit. B-DOCK zal deze leemte opvullen door de processen voor gegevensopname, -beheer en -verspreiding te verbeteren, waardoor de bijdrage van KBIN aan nationale en internationale milieubeoordelingen wordt versterkt.
De biodiversiteitsmodule van IDOD zal worden uitgebreid met ondervertegenwoordigde datasets, zoals monitoring van offshore windparken en eDNA, inclusief gegevens verzameld door het onderzoeksschip RV Belgica. Interoperabiliteit met externe data-platforms (bijv. SeaDataNet, EMODnet, OBIS, GBIF en mogelijk GenBank, ENA, BOLD) zal worden gewaarborgd door middel van algemene standaarden (ISO 19115, DCAT-AP) en semantische technologieën (bijv. JSON-LD), ter ondersteuning van hergebruik van gegevens op de lange termijn.
De derde doelstelling is het creëren van een speciale interoperabiliteitslaag op basis van open standaarden en formaten (OpenAPI, OGC API, JSON, GeoJSON, CSV). Dit maakt geautomatiseerde, machine-to-machine gegevensuitwisseling mogelijk tussen KBIN-systemen en met externe infrastructuren. Het ondersteunt tevens semantische verrijking, transparante linked data en integratie met EOSC en Digital Twins of the Ocean.
De vierde doelstelling is het verbeteren van de datapresentatie via een nieuw, gebruiksvriendelijk dataportaal. Het portaal zal eenvoudige tools bieden voor datavisualisatie en dataverspreiding, waardoor hun toegang voor onderzoekers, beleidsmakers en het publiek wordt vereenvoudigd. Het zal ook de rapportage aan regelgevende instanties (bijv. MSFD, OSPAR) vergemakkelijken en de banden met nationale en internationale infrastructuren versterken.
B-DOCK zal ook investeren in verspreiding en valorisatie, waarbij het zich richt op institutionele belanghebbenden, wetenschappers en het brede publiek via workshops, burgerwetenschap (citizen science) en open platforms zoals GitHub en ResearchGate. Deze activiteiten zullen de transparantie, het vertrouwen en het hergebruik van gegevens bevorderen. Uiteindelijk legt B-DOCK de basis voor een duurzame en moderne data-infrastructuur bij het KBIN die de missie van het BMDC als Belgisch Nationaal Oceanografisch Datacentrum (NODC) ondersteunt. Door hoogwaardige, gekoppelde datasets beschikbaar te stellen, maakt het project geavanceerd hergebruik mogelijk – waaronder AI-gestuurde analyse – en zorgt het ervoor dat de collecties van het RBINS ook in de toekomst toegankelijk en relevant blijven.
Hoewel het KBIN binnen zijn departementen een sterke data-expertise heeft opgebouwd, is een volledig uniform institutioneel databeleid nog in ontwikkeling. B-DOCK draagt rechtstreeks bij aan dit proces door een gecoördineerd kader te bieden dat interne integratie ondersteunt en het KBIN afstemt op nationale en Europese strategieën voor open wetenschap.
