Onderzoeksproject P4S/251/FLARE (Onderzoeksactie P4S)
Wat Ancien Régime betreft, worden kasselrijarchieven voor de Vlaamse Rijksarchieven tot de laatste grote “archiefwerven” gerekend. Dit rurale bestuurlijke en gerechtelijke tussenniveau – terug actueel in het Vlaanderen van de 21ste eeuw! – creëerde vooral in de 16de-18de eeuw grote archiefmassa’s (3 km in totaal), waarvan slechts enkele goed zijn ontsloten in hun geheel (vb. Aalst, Dendermonde), of gedeeltelijk (vb. Waas).
De ene kasselrij was daarenboven de andere niet, zowel in samenstelling, organisatie als bevoegdheden. Aan een archiefgebruiker uitleggen wat een kasselrij precies deed, en of men voor een onderwerp bij de kasselrij dan wel in een ander bestuursniveau moet beginnen zoeken is allerminst eenvoudig, en vereist een antwoord met heel wat inhoudelijke, regionale en zelfs lokale nuances. Dat antwoord is er momenteel niet. Enerzijds omdat kasselrijarchieven – enkele uitgezonderd – op een weinig kwalitatieve manier zijn ontsloten, anderzijds omdat er quasi geen recent onderzoek voorhanden is.
FLARE wil daar een belangrijke aanzet toe te geven. Een wetenschappelijk projectmedewerker wordt binnen het Rijksarchief ingezet om een hedendaagse introductie tot alle kasselrijen en hun archieven samen te stellen. Geïnspireerd door de ICA ISDF-norm zal een eerste focus hierbij liggen op de fluctuerende, tevens onderling verschillende bevoegdheden, zodat archiefgebruikers voor inhoudelijke vragen per regio naar het juiste bestuursniveau / archiefbestand worden geleid. Een tweede focus, nl. een macro-inventarisatie van de belangrijkste kasselrijreeksen, sluit daarop aan en maakt de weg vrij voor een mogelijke toekomstige digitalisering van kernreeksen. Hij/zij onderzoekt tot slot ook financieringsmogelijkheden voor de verdere ontsluiting van kasselrijarchieven en stelt daartoe een strategisch plan op. Daarbij kunnen ervaringen worden uitgewisseld met de promotor, die zich ertoe verbindt om de inventarisatie van kasselrij Oudburg aan te pakken.
Een postdoctoraal medewerker aan Universiteit Gent wordt ingezet om gedurende 1 jaar systematisch 12de-16de-eeuwse kasselrijreglementen, -wetgeving en -privileges te repertoriëren. Deze bronnen gaan de homologatie van de costuimen vooraf en komen uit een periode waarin de verschillende kasselrijfuncties ook nog niet tot uiting kwamen in de (latere) archiefmassa. De resulterende archiefgids zal m.a.w. één van de pijlers vormen waar de projectmedewerker van het Rijksarchief verder mee aan de slag gaat. Tegelijk past deze postdoc perfect binnen de huidige onderzoekslijnen van UGent, en opent deze samenwerking de deuren voor uitwisseling met een brede groep onderzoekers die werkt over middeleeuwse en vroegmoderne staatsvorming op verschillende bestuursniveaus.
Tot slot voorzien de projectpartners interactie met een divers doelpubliek via een combinatie van workshops, nieuwsberichten, een kleine in-house expo en een eindconferentie.
