Onderzoeksproject P4S/251/TETELA (Onderzoeksactie P4S)
In de jaren 1950 werd John Jacobs, een Belgische filoloog, door het koloniale onderzoeks-instituut IRSAC aangesteld om taalkundig onderzoek te verrichten in de regio Sankuru (DRC). Met de hulp van een team van Tetela-experts legde hij een enorme hoeveelheid mondelinge overleveringen (woordenschat, raadsels, spreekwoorden, heldendichten) vast in Tetela-varianten en verwante talen, en verzamelde hij ook cultuurvoorwerpen. Terwijl het onderzoek van Jacobs destijds een koloniale agenda diende die streefde naar taalunificatie binnen een bredere wedloop om wetenschappelijke ‘ontdekkingen’, vormen deze collecties van 75 jaar geleden vandaag de dag een enorme schat aan cultureel erfgoed.
Ze zijn echter verspreid over verschillende locaties en instellingen:
1) het KMMA, dat zo’n 150 cultuur-voorwerpen in zijn bezit heeft;
2) het archief van de UGent, met veldnotities over orale literatuur, meertalige woordenlijsten, meertalige beschrijvingen van de voorwerpen en correspondentie tussen Jacobs en zijn team;
3) de privécollecties van de erfgenamen van Jacobs, waaronder audiovisueel materiaal uit de jaren vijftig.
Het grootste deel van dit ‘slapende’ materiaal is meertalig (Tetela en verwante talen, Frans, Nederlands), is nog niet gedigitaliseerd en is ontoegankelijk voor het bredere (Tetela sprekende) publiek. Tot nu toe hebben alleen onderzoekers enige toegang gehad tot de publicaties van Jacobs. Tetela-wetenschappers willen graag toegang krijgen tot de volledige collecties, terwijl het bredere, niet-gespecialiseerde publiek zich actief wil verdiepen in het culturele erfgoed.
TETELA, een samenwerkingsverband tussen het KMMA, de UGent en de Université Notre Dame de Tshumbe, geeft deze koloniale collecties een nieuwe invulling om te komen tot een duurzame, veelzijdige restitutie van het immaterieel cultureel Tetela erfgoed. Het eerste doel van het project is dan ook de creatie van een meertalige, gezamenlijk beheerde online database die het erfgoed toegankelijk zal maken voor zowel wetenschappers als het grote publiek uit de regio. De tweede doelstelling van het project is het organiseren van evenementen in België en de DRC die een ruimte zullen creëren waar mensen (opnieuw) in contact kunnen komen met het vastgelegde erfgoed.
