Baumann (Berlin)
Toise nr 11 van de "Dépôt de la Guerre", ijkmaat,
Eerste helft van de 19de eeuw
Nationaal Geografisch Instituut
Inv. nihil

OBJECT 17
Meetstok nr. 11 gekend als «Meetstok van het Dépôt de la Guerre».

De meetstok nr. 11 van het Dépôt de la Guerre is een ijkstok in gietstaal die werd gebouwd door Baumann in Berlijn 1852.

De "toise de France" (letterlijk: Franse vadem) is net zoals de meter een theoretische lengte. Ze werden berekend in verhouding tot de afmetingen van de aarde. De “toise” werd afgeleid van de meting van de meridiaan van Parijs, die Cassini in 1718 uitvoerde. 

De lengte van een boog van 1 graad van de meridiaan van Parijs komt overeen met 20 Franse mijl. En aangezien er 2000 “toises” gaan in een Franse mijl, is de “toise” een 40 000ste van deze boog.
Tot de 19de eeuw werd de lengte-eenheid gematerialiseerd door een monumentale voorstelling met universele juridische waarde. Dat geldt ook voor de meter, die wordt bewaard in het paviljoen van Breteuil bij Parijs.  

Deze ijkstok is een kopie van de meetstok van de sterrenwacht van Königsberg, die op zijn beurt een authentieke kopie is van de originele meetstok, die bekendstaat als de “Toise du Pérou” en in Parijs gemaakt werd in 1735. Hij werd in 1852 vergeleken met de meetstok van Königsberg om de exacte lengte te kennen. Die bedraagt 836,99901 lijn.

In 1847 heeft de staf van het Pruisische leger ons de standaard van Bessel en zijn meetstok nr.9 uitgeleend om de lengte van de houten regels van twee vadem te meten, die bestemd waren voor de opmetingen van de geodetische basissen in België. Twee basissen werden opgemeten met deze regels, in Oostende en Lommel, om de kaart van België op te stellen.

Op aanbeveling van de Internationale Vereniging voor Geodesie werd de meetstok nr.11 in 1898 opgestuurd naar het Bureau international des Poids et Mesures in Breteuil en 1898 voor een vergelijking met de meter. De vergelijking kon pas in 1913 gebeuren.
De lengte van de meetstok werd vastgesteld op 1 949,06 millimètres bij 16°25.
Deze vergelijking werd in 1922 gepubliceerd in het Bulletin de la Classe des sciences van de Koninklijke Belgische Academie voor Wetenschappen.

.


<< Terug naar de objectenlijst


Design by Mobifreaks.com