Object 22

Uurwerk in de vorm van een zon met bewegende ogen
Verguld messing en beschilderd hout
Zwarte Woud, ca. 1780-1820
Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis
Inv. G 1067 (Legaat Godtschalk, 1915)


Sinds de prehistorie hebben mensen geleerd om de zon te gebruiken om hun locatie op aarde te bepalen en de tijd te meten, in het begin door eenvoudige empirische waarnemingen en later door middel van min of meer  gedetailleerde zonnewijzers en astrolabia.
Daarom is het niet verwonderlijk dat de zon werd opgenomen in het decoratieve repertorium van de eerste uurwerkmechanismen. In de 17de en 18de eeuw werd de zon vaak gebruikt om de slingers te versieren. Vervolgens verscheen de zon onder de allegorische vorm van de voorkant van een menselijk gezicht met een aureool  met lichtstralen, een  iconografie die vooral populair was in Frankrijk, aan het hof van Lodewijk XIV, de Zonnekoning.

In de volgende eeuw werd de zon gecombineerd met de maan in de decoratie van de geëmailleerde wijzerplaten van uurwerken met complicaties.

Tijdens de 18deen de 19de eeuw was het Zwarte Woud gespecialiseerd in het vervaardigen van uurwerken en goedkope wandklokken, verfraaid met leuke en ingenieuze technieken: koekoeken, klokkenspellen en verschillende automaten. De kasten ervan, geïnspireerd op beroemde thema's uit de volksliteratuur en folklore, konden de vorm aannemen van uilen en nachtvogels, sprookjesfiguren, fantastische of exotische dieren, enzovoort.

Deze zonneklok maakt deel uit van de productie van deze goedkope wandklokken. De wijzerplaat, in gedreven messing en verguld met een penseel, is in de vorm van een jeugdig gezicht geïnspireerd op de iconografie van de slingers van pronkklokken. De uren zijn aangeduid door verzilverde Arabische cijfers die op de stralen zijn geschilderd. De ogen, in staalplaat uitgesneden, onthullen twee oogbollen van geverfd hout, met helderblauwe irissen. Ze zijn rechtstreeks verbonden met het mechanisme en bewegen van rechts naar links op het ritme van de beweging van de slinger. Het waren precies dit soort leuke details die tot het begin van de 20ste eeuw hielpen om het succes van de klokken uit het Zwarte Woud in heel Europa te verzekeren.

 

 

Terug naar de objectenlijst



Copyright © 2018 BELSPO