Image

Object 21

Andreas Cellarius, Johannes van Loo,
Atlas coelestis, seu Harmonia macrocosmica (pl. 19 - Typus selenographicus lunae phases en aspectus varios adumbrans)
Kopergravure (1660)
KBR, Kaarten en plannen
Inv. II 39.838 D

 

Gerardus Mercator (1512-1594) koesterde tijdens zijn leven de ambitie om ooit een atlas over de hele kosmos en zijn geschiedenis uit te geven. Hij overleed echter alvorens dit werk te kunnen afmaken. Het idee werd dan overgenomen door Johannes Janssonius (1588-1664), een Amsterdams uitgever en cartograaf. Hij publiceerde een Novus Atlas Absolutissimus, een werk in acht boekdelen met land- en zeekaarten, beschrijvingen van de antieke wereld en stadsplannen. De Harmonia Macrocosmica van de astronoom en cartograaf Andreas Cellarius (1596-1665) vormt het zevende deel van dit werk. Het verscheen in een tijdperk van intense verkenningen van de hemel, de maan en het hele zonnestelsel.

Met zijn 218 pagina’s en 29 platen biedt de Harmonia Macrocosmica een geschiedenis van de astronomie en beelden van het universum, hoofdzakelijk volgens de klassieke geocentrische visie die door Ptolemaeus met de aarde als middelpunt was voorgesteld. Het werk zal weinig belangstelling hebben gewekt bij de toenmalige astronomen. Zijn voornaamste aantrekkingskracht zat in de historische benadering van de astronomie en ook in de bijzonder gedetailleerde en met veel zorg verluchte platen op dubbel folioformaat.

De tentoongestelde plaat illustreert door middel van drie schema’s de verschillende maanstanden. In tegengestelde wijzerzin worden het wassen en het afnemen van de maan voorgesteld. Het belangrijkste schema illustreert 8 “staties” van deze beweging. De aarde bekleedt er het centrum van het systeem met de maan en de zon die eromheen wentelen volgens een traject dat respectievelijk door twee cirkels wordt aangeduid. De twee andere schema’s illustreren eveneens staties: rechts 12 en links 36. Ze zijn rechtstreeks overgenomen uit de Selenographia van Johannes Hevelius (1611-1687) van wie ook een maankaart in deze tentoonstelling wordt voorgesteld. Het is overigens niet de enige ontlening van Cellarius aan dit werk. Ook de cherubijntjes in de linker bovenhoek bij Cellarius zijn een exacte kopie, maar in spiegelbeeld, van die (in de rechter bovenhoek) op de kaart van Hevelius: enkel de titel werd gewijzigd.



Clarke
M√©lusine : Contes de la pleine lune
Melisande : Verhalen bij volle maan
Sc : F.Gilson
Dupuis, 2002

 

Terug naar de objectenlijst

Copyright © 2019 BELSPO