Onderzoeksproject S4P/25/Fish4Thyroid (Onderzoeksactie S4P)
Binnen het domein van de identificatie van hormoonverstorende stoffen is er een dringende nood aan nieuwe methoden en beoordelingsstrategieën om stoffen die het schildklierhormoonsysteem kunnen verstoren (SHSVs) te identificeren. Dit is met name relevant in de context van de REACH‑wetgeving, de nieuwe CLP‑classificatie voor hormoonverstorende stoffen, en de EU-regelgeving voor pesticiden en biociden. De focus ligt daarbij op geïntegreerde, mechanistisch onderbouwde beoordelingsstrategieën binnen een One Health‑benadering, waarbij tegelijk gestreefd wordt naar het reduceren van dierproeven.
Voor de regulatorische milieubeoordeling van SHSVs worden momenteel uitsluitend testen met amfibieën gebruikt. Inmiddels zijn echter zowel in-vitrotesten als aangepaste OECD‑testrichtlijnen voor vissen ontwikkeld specifiek voor de identificatie van SHSVs, en deze bevinden zich in een formeel validatiestadium. Dit project bouwt verder op deze lopende initiatieven en heeft de volgende doelstellingen: (1) Verdere ontwikkeling van New Approach Methods (NAMs) bij vissen voor SHSVs: uitbreiding van de huidige set SHSV‑eindpunten (schildklierhistopathologie, meting van schildklierhormonen, zwemblaasinflatie en oogontwikkeling) voor gebruik in de Fish Embryo Acute Toxicity (FET) test (OECD TG 236) met nieuwe eindpunten voor de beoordeling van SHSV-geïnduceerde ontwikkelingsneurotoxiciteit. (2) Ontwikkeling van een methode voor het meten van schildklierhormonen (3,3’,5‑trijodothyronine [T3] en thyroxine [T4]) in de FET‑test met behulp van vloeistofchromatografie–massaspectrometrie (LC‑MS/MS). Met name het meten van lage concentraties T3 in visembryo’s blijft internationaal een grote uitdaging. (3) Ontwikkeling van Adverse Outcome Pathways (AOPs) voor SHSV‑geïnduceerde ontwikkelingsneurotoxiciteit, waarbij het potentieel van vissen zal worden beoordeeld om zowel milieu‑ als volksgezondheidsrisico’s te onderzoeken. (4) Ontwikkeling van een Integrated Approach to Testing and Assessment (IATA) voor SHSV: uitvoering van casestudy’s waarin in silico‑, in vitro‑ en visgegevens worden geïntegreerd voor een selectie van regulatorisch relevante stoffen, gekozen in samenwerking met EU‑regelgevers en nationale bevoegde autoriteiten. De data zullen gebruikt worden om een beslissingsboom te ontwikkelen om verschillende datatypen geïntegreerd te beoordelen, en conclusies te trekken over de hormoonverstorende eigenschappen van stoffen binnen verschillende regelgevende kaders.
Het werk in dit project sluit aan bij meerdere actiepunten van het Nationaal Actieplan voor Hormoonverstoorders (NAPED), waaronder de ontwikkeling van nieuwe wetenschappelijke studies naar SHSV en nieuwe methoden voor de identificatie van hormoonverstoorders. Het project bouwt verder op activiteiten die zijn uitgevoerd tijdens de eerste drie jaar van het Partnership for the Assessment of Risks from Chemicals (PARC), en wordt verder ondersteund en gecofinancierd door drie nieuwe PARC‑activiteiten die parallel lopen.
