Factsheet 1 Meer en veilig internationaal samenwerken in onderzoek en innovatie ‘onderzoeksveiligheid’ (OV): context , principes

Onderzoek, technologie en innovatie evolueren en de wereld verandert snel. Internationale samenwerking is een belangrijke hefboom; de kernboodschap is:  houdt internationale samenwerking zo open als mogelijk, zo gesloten/beschermd als nodig. Samen met alle belanghebbenden zetten we in op ‘onderzoeksveiligheid’(OV). Het uitgangspunt van OV is : internationalisering van onderzoek bevorderen, niet belemmeren of controleren, maar zo veilig mogelijk maken en doen groeien.

We werken aan een nieuwe cultuur van veilige samenwerking in ons O&I-ecosysteem, met een zekere alert- en zorgvuldigheid qua nieuwe partnerschappen, en dit gebaseerd op een risico-batenanalyse. Het gaat erom mogelijke risico’s te (her) kennen en er gepast mee om te gaan.

In ons land wordt gewerkt aan een gecoördineerd ondersteunend kader voor OV. Verschillende beleidsniveaus inzake wetenschapsbeleid zijn ter zake in dialoog (federaal, regio’s, gemeenschappen), alsook met andere betrokken departementen zoals Justitie (o.a. staatsveiligheid), Buitenlandse zaken, Binnenlandse zaken  en Economische zaken.

Enkele principes in het ‘Belgisch beleid en maatregelen’ m.b.t. OV:

• Gedeelde verantwoordelijkheid (eigen rol van beleidsmakers op diverse niveaus, van onderzoeksfinancierders, van de onderzoeks- en innovatie-instellingen zelf)
• Maximale zelfregulering (door onderzoeks- en innovatie instellingen)
• Risico's verminderen, partnerschappen niet verbreken
• Overheidsbrede aanpak, zoals hoort bij de opbouwen van veerkracht: beleidsmakers op het gebied van hoger onderwijs, onderzoek en innovatie, veiligheid, buitenlandse zaken en economie, werken nauw samen.
• Evenredigheid van mitigerende maatregelen (niet altijd nodig om partnerschap op te zeggen, maar toezien op gepaste maatregelen om risico’s te beperken)
• Land-onafhankelijke aanpak (geen stigmatisering)
• Toekomstbestendige, en dynamische aanpak (aanpassingsvermogen)
• Aanpak geleid door internationaal engagement (EU, G7.)