Ethiek en academische kernwaarden als uitgangspunt
Academische kernwaarden zoals academische vrijheid en wetenschappelijke integriteit vormen het fundament van hoger onderwijs en onderzoek.
Ook bij activiteiten met buitenlandse partners zijn de academische kernwaarden richtinggevend. Buitenlandse (gast)onderzoekers en docenten dienen, net als hun Belgische collega’s, de gedragscode te onderschrijven en na te leven.
‘Open science’ is binnen Europa de norm: het streven is om publiek gefinancierde onderzoeksresultaten voor iedereen toegankelijk te maken. Er kunnen echter legitieme redenen zijn (beschermen van de nationale veiligheid) om daar vanaf te zien.
Ethische dilemma’s kunnen een rol spelen wanneer wordt samengewerkt met landen die de grondrechten niet respecteren. Hoe kan voorkomen worden dat onderzoeksresultaten daar worden gebruikt voor onderdrukking of schending van mensenrechten? Raadpleeg desgevallend de ethische commissie binnen je instelling (bvb in universiteiten) die kan adviseren over ethisch gebruik van onderzoeksresultaten.
Kennisinstellingen hebben een zorgplicht tav. werknemers en studenten qua sociale veiligheid. Bij studenten en onderzoekers uit landen waar de grondrechten niet worden gerespecteerd kan die veiligheid ernstig in het gedrang komen door het handelen van de herkomststaat.
Maatregelen rond onderzoeksveiligheid mogen niet ‘doorslaan’; willekeurige uitsluiting, verdachtmaking, stigmatisering of discriminatie zijn te vermijden.
