Omdat de Europese Commissie ervan overtuigd is dat OV belangrijk èn dringend is voor Europa en omdat een coherente aanpak vereist is, bracht ze in 2024 een gidsende aanbeveling uit tot versterkte onderzoeksveiligheid. In ons land stemmen we af op dit referentiedocument. De aandacht gaat vooral naar 3 mogelijke inbreuken van onderzoeksveiligheid: ongewenste overdracht van kennis en technologie, inmenging, en misbruik van onderzoeksresultaten. Gedeelde verantwoordelijkheid is een belangrijk principe van OV: zowel overheden, onderzoeksfinancierders, de kennisinstellingen zelf, alsook de individuele onderzoeker, hebben een rol te vervullen.
► Ongewenste overdracht van kennis en technologie: soms wordt een dubbele agenda gebruikt waarbij bewust samengewerkt wordt om strategisch belangrijke kennis te winnen om er economisch of militair een voordeel uit te halen voor de ontwikkeling van bepaalde technologieën; Dit met mogelijk gevaar voor de veiligheid van het kennispotentieel en de innovatiekracht van een land of regio. Het betreft meestal domeinen waarin het geviseerde land, de instelling of de onderzoeker een bijzondere sterkte of wereldklasse heeft en dus ook een kwetsbaarheid t.o.v. sommige internationale partners. In extreme situaties kan het om spionage gaan of om het schenden van intellectuele eigendomsrechten.
► Inmenging: het gaat over beïnvloeding van onderzoekers, onderzoeksresultaten/-publicaties om bv. het eigen beleid of malafiede zaken te rechtvaardigen, of om net bepaalde zaken onbespreekbaar te maken door o.a. zelfcensuur. Waarden zoals academische vrijheid en wetenschappelijke integriteit komen onder druk te staan. Soms kan het ook gaan om het censureren van bepaalde onderzoeks-topics.
► Misbruik van onderzoeksresultaten: dit omvat onethisch gebruik van onderzoeksresultaten waarbij bv. mensenrechten geschonden worden, militaire toepassingen worden ontwikkeld of criminele activiteiten worden ondersteund.
