BRUSSEL, 14/09/2026 - Op 15 september om 03.21 uur Belgische tijd zal de Vega-C-raket vertrekken met niet één, maar twee satellieten aan boord: FLEX (FLuorescence EXplorer) van het Europese Ruimtevaartagentschap (ESA) en Sentinel-3C, onderdeel van het Europese Copernicus-programma. Ze hebben wel een vergelijkbaar doel: onze omgeving beter begrijpen en onze veiligheid op vlak van klimaat en natuur verhogen. België levert daarbij niet alleen technologische expertise voor de satellieten en de lancering, maar speelt ook een vooraanstaande rol in de wetenschappelijke analyse van de gegevens.

De voorbije jaren werden Europa en de rest van de wereld geconfronteerd met steeds meer extreme weersomstandigheden, van langdurige droogte en hittegolven tot overstromingen en bosbranden. Om de impact daarvan beter te begrijpen en erop te anticiperen, zijn nauwkeurige observaties van de aarde essentieel.

Twee satellieten voor klimaat en natuur

Met dit doel in het hoofd worden er twee satellieten gelanceerd: de wetenschappelijke FLEX en de operationele Sentinel-3C. FLEX is de eerste satellietmissie die wereldwijd de fotosynthese van planten rechtstreeks vanuit de ruimte zal meten. Dat gebeurt door het registreren van het uiterst zwak fluorescent signaal dat planten uitstralen wanneer ze zonlicht absorberen. Omdat veranderingen in het fluorescentiesignaal vaak zichtbaar worden vóór er uiterlijke plantenschade optreedt, zal FLEX vroegtijdig kunnen aantonen hoe gewassen, bossen en andere ecosystemen reageren op droogte, hitte en watertekorten. De missie levert daardoor waardevolle informatie voor landbouw, mogelijke voedseltekorten, klimaatonderzoek en natuurbeheer.

Terwijl FLEX als wetenschappelijke missie de gezondheidstoestand van gewassen meet, zal Sentinel-3C gegevens verzamelen over de aarde. Dit gaat bijvoorbeeld over ijs op zee, zodat schepen dit kunnen vermijden, of landoppervlaktetemperatuur waarmee steden aan de slag kunnen om hittegolven tijdens deze zomer beter het hoofd te bieden. Of tenslotte om rampen zoals in de Hoge Venen dit jaar beter op te volgen.

Belgische expertise aan boord en op aarde

België levert al jarenlang belangrijke bijdragen aan Europese aardobservatiemissies via zijn deelname aan ruimtevaartprogramma's zoals Future-EO en Copernicus.

Voor FLEX speelde het Centre Spatial de Liège (CSL) een cruciale rol bij de voorbereiding van het FLORIS-instrument, de geavanceerde spectrometer die de fluorescentie van planten zal meten. In de thermische vacuümkamers van het centrum werd het instrument onderworpen aan extreme omstandigheden die de ruimteomgeving nabootsen om de correcte werking in een baan om de aarde te garanderen.

Daarnaast leveren Belgische bedrijven en onderzoeksinstellingen bijdragen aan verschillende aspecten van de FLEX- en Sentinel-3-missies, waaronder elektronische componenten, engineeringondersteuning, voorbereiding van de dataverwerking en uiteindelijk ook wetenschappelijke exploitatie. Tot de betrokken Belgische spelers behoren onder meer CSL, Spacebel, Thales Alenia Space Belgium en VITO.

Ook na de lancering blijft België een belangrijke rol spelen. Naast de ESA-activiteiten die zullen ontrold worden om de data te verwerken en te interpreteren, zal het STEREO-programma van BELSPO Belgische onderzoekers actief betrekken bij de kalibratie, validatie en analyse van de gegevens die FLEX zal verzamelen. Onderzoekers van onder meer UGent, ULiège en VITO werken mee aan internationale wetenschappelijke teams die de satellietgegevens zullen omzetten in nieuwe inzichten over ecosysteemstress, landbouwproductiviteit, koolstofopname en de gevolgen van klimaatverandering. Daarlangs zullen de data van Sentinel-3C gratis voor iedereen beschikbaar zijn via Terrascope, het Belgische online platform voor aardobservatie.